طی دوران بارداری، هر چه شما بهتر غذا بخورید، به نفع خودتان و جنینتان خواهد بود. در طول این ۹ ماه جنین رشد میکند و روز به روز قویتر میشود و شما هر روز بیش از روز پیش خود را برای زایمانی راحت و بازسازی قوای جسمانی خود پس از آن آماده میکنید.
طی دوران بارداری، شما با دو مساله اساسی در رابطه با غذا خوردنتان روبهرو هستید: اولا باید مواظب باشید اضافه وزن پیدا نکنید. ثانیا باید به اندازه کافی غذا بخورید تا نوزادتان کمبودی نداشته باشد. درواقع باید به حدی قدرت داشته باشید که زایمان خستهتان نکند و حداقل چند هفته اول را بتوانید به اندازه کافی به نوزادتان شیر دهید. باید برنامه غذایی مناسب و متعادلی را انتخاب کنید و در دام عقاید اشتباه نیفتید. کارشناسان به بعضی سوالات شما در زمینه برنامه غذایی دوران بارداری پاسخ دادهاند:
۱) آیا هنگامی که بارداریم باید به جای دو نفر غذا بخوریم؟
در صورتی که شما یک برنامه غذایی متعادل دارید یعنی از تمام موادغذایی مورد نیاز بدنتان به اندازه طبیعی مصرف میکنید، هیچ نیازی نیست که در دوران بارداری برنامه غذاییتان را تغییر دهید. اضافه غذا خوردن کار کاملا بیهودهای است. باردار بودن میزان کالری بیشتری را میطلبد اما این به آن معنی نیست که برنامه غذاییتان را تغییر دهید. بدن زنان به گونهای برنامهریزی شده که میتوانند فرزند خود را به دنیا بیاورند و طی دوران بارداری، بدنشان خود را با این وضعیت هماهنگ میکند. به این ترتیب طی اولین بخش از بارداری، شما به خوردن چربی و پروتیینها مبادرت میکنید و بدنتان این مواد را ذخیره میکند. طی این دوران، جنین شما کمی رشد میکند، شکل میگیرد و اعضای بدنش کمکم نمایان میشود. طی دومین بخش از بارداری یعنی از ماه پنجم به بعد، بدن شما شروع به مصرف ذخایر بدنی میکند.
۲) آیا در دوران بارداری برای جلوگیری از چاق شدن باید از مصرف چربیها خودداری کرد؟
خیر، طی این دوران به هیچ وجه نباید دور چربیها را خط کشید. چربیها مواد ضروری برای ساختن سلولها و سیستم عصبی جنین شما هستند اما آیا گمان میکنید باید تمامی انواع چربیها را مصرف کنید؟ چربیها به دو دسته تقسیم میشوند: چربیهای مفید که نمونه مشهور آن امگا ۳ است و چربیهای مضر که در کره و محصولات لبنی موجود است. پاسخ این پرسش، آری است. جنین به تمامی انواع چربیها نیاز دارد. هرگز طی دوران بارداری نباید رژیم لاغری بگیرید. البته توصیه هم نمیشود به افراط چربی مصرفکنید.
۳) آیا خوردن موادغذایی حاوی امگا ۳ طی دوران بارداری مفید است؟
بله، بدن انسان قادر نیست برخی چربیها را تولید کند و به همین دلیل برخی از آنها را از میان موادغذایی بیرون میکشد. توصیه میشود در دوران بارداری سه بار در هفته از ماهیهای چرب یا موادغذایی امگا ۳دار استفاده شود. تحقیقات اخیر دانشمندان همچنین نشان داده است که مصرف موادغذایی سرشار از امگا ۳ از ابتدای بارداری، خطر زایمان زودرس، افزایش فشارخون مادر و چاقی کودک را کاهش میدهد.
۴) آیا میشود در دوران بارداری از مصرف قندها خودداری کرد؟
دوران بارداری زمان خوبی برای کنار گذاشتن قندها نیست. گلوسیدها از جمله مواد ضروری برای بدن طی تمامی دورانها است. آنها نقش سوزاننده را بازی میکنند و چربیها را میسوزانند. از سوی دیگر لازم به ذکر است که جفت همانند یک فیلتر عمل میکند و اجازه نمیدهد مقدار زیادی قند به جنین برسد. نتیجه آنکه قند خون جنین سه برابر پایینتر از قند خون مادر است و در صورتی که شما قند را از برنامه غذاییتان حذف کنید یا مقدار آن را کاهش دهید، جنین شما دچار کاهش قندخون خواهد شد. توجه کنید گرچه قندها نیز به دو دسته خوب و بد، دیر جذب و سریعالجذب تقسیم میشوند ولی به هر حال جنین شما به هر دو نوع قند نیاز دارد. البته باید دقت کنید که میزان قند به یک مرتبه در خون بالا نرود. برای حل این مشکل میتوانید به همراه گلوسیدها، پروتیین نیز مصرف کنید. توصیه میشود در طول دوران بارداری میان دو وعده غذایی به هیچ وجه یک نوشیدنی فوقالعاده شیرین یا یک بسته شکلات نخورید.
۵)آیا خوردن برخی غذاها در دوران بارداری خطرناک است؟
بله، خوردن برخی مواد مشکوک مثل شیر غیرپاستوریزه که تب مالت میآورد، برای جنین خطرناک است. خوردن گوشت نیمه خام یا میوههای نارس نیز توصیه نمیشود.
در این دوران شما باید به خود و جنینتان فکر کنید. قبل از هر غذا دستهایتان را بشویید و از میان موادغذایی، بهترین را برگزینید. یک بار در هفته یخچالتان را با آب ژاول ضدعفونی کنید. میوه و سبزیها را کاملا بشویید و غذاهای حیوانی را کامل بپزید و آنها را به خوبی گرم کنید.
۶) آیا باید مصرف مواد لبنی را دو برابر کرد؟
بله، چون جنین شما برای ساختن اسکلت کوچکش به کلسیم نیاز دارد و در نتیجه کلسیم خون شما پایین میآید ولی نگران نباشید چون ارگان زنانه به گونهای برنامهریزی شدهاند که این کمبود را جبران میکنند. به محض آنکه غده پاراتیرویید که مسوول میزان کردن فسفر و کلسیم خون ارگانها است متوجه کاهش کلسیم در بدن مادر میشود، هورمونی ترشح میکند که ویتامین D میسازد. این هورمون میزان جذب ناگهانی کلسیم را بالا میبرد و در نتیجه به سرعت کلسیم خون مادر بالا میرود. این به آن معنی نیست که یک زن باردار نیاز به مصرف بیشتر موادلبنی ندارد. دو یا سه بار مصرف موادلبنی در روز برای مادر کافی است. عاقلانهتر آن است که از مواد خامهدار که غنی از اسیدهای چرب مفیدند، مصرف کنید.
۷) آیا خوردن مکملهای غذایی لازم است؟
مکملهای غذایی به درد زنان بارداری میخورد که برنامه غذایی متعادلی ندارند و به جای خوردن این مواد توصیه میشود برنامه غذاییتان را درست کنید. برخی از افراد نیز چون نمیتوانند از تمامی مواد مورد نیاز بدنشان مصرف کنند، به خوردن مکملها رو میآورند. توصیه میشود قبل از مصرف این مکملها حتما با پزشک مشورت و دوز مشخصی از آنها را مصرف کنید.
۸) آیا خوردن ۵/۱ لیتر آب در روز اجباری است؟
میزان آب مصرفی در زمانهای متعدد برحسب غذایی که میخورند، میزان فعالیت بدنی و دمای خارج و… متفاوت است. گاهی بدن حتی به بیش از ۵/۱ لیتر آب نیاز دارد. میپرسید از کجا متوجه شوید که به اندازه کافی آب نوشیدهاید؟ باید بگوییم که از روی ادرار. تولید ۵/۱ لیتر ادرار در ۲۴ ساعت نشانه آن است که شما به اندازه کافی آب نوشیدهاید. هرچند که شما ادرار خود را اندازه نمیگیرید اما همین که شما چند بار در روز دستشویی بروید، نشانه خوبی است.
۹) آیا برخی غذاها جلوی نقص عضو یا عیب اعضای کودک را میگیرند؟
بله. گاهی کمبود ویتامین B باعث به وجود آمدن انواع نقص عضوها در نوزاد میشود. به همین دلیل توصیه میشود مادر طی دوران بارداری از موادغذایی حاوی ویتامین B مثل جگر، زرده تخممرغ، اسفناج، لوبیا سبز، جعفری و… مصرف کند اما توجه داشته باشید که مصرف این مواد بهویژه قبل از بارداری و طی چند هفته اول بارداری مهم است و از سهماهگی به بعد خوردن این گونه مواد از نقص عضو جلوگیری نخواهد کرد.
۱۰) من گیاهخوارم. آیا این موضوع به جنین آسیب میرساند؟
در صورتی که شما تنها گوشت را از برنامه غذاییتان حذف کردهاید ولی از تخممرغ و لبنیات استفاده میکنید، مشکلی پیش نمیآید اما در صورتی که شما تمامی محصولات حیوانی را از برنامه غذاییتان حذف کردهاید، باید حسابگر فوقالعادهای باشید تا تمامی موادغذایی مورد نیاز به بدنتان برسد
